ÿþknfbReader Mobile kReader Mobile Instrukcja obsBugi Copyright © 2009 K-NFB Reading Technology, Inc. www.knfbReader.eu Wszelkie prawa zastrze|one. Nazwy innych firm i produktów s znakami towarowymi lub zastrze|onymi znakami towarowymi odpowiednich podmiotów. RL011509/S3 TBumaczenia przez Sensotec NV/SA CZZ 1. POZNAJEMY FUNKCJE OPROGRAMOWANIE READER MOBILE. Dzikujemy za zainteresowanie innowacyjnymi produktami do mobilnego rozpoznawania tekstu. W niniejszej instrukcji opisano sposób korzystania z systemu kReader Mobile i zaprojektowanego dla u|ytkowników niewidomych knfbReader Mobile. Oprogramowanie Mobile Reader umo|liwia odczytanie wikszo[ci zwykBych drukowanych dokumentów w cigu zaledwie kilku sekund od wykonania zdjcia. SBowo "Mobile" (przeno[ny) oznacza mo|liwo[ korzystania z tego narzdzia tak|e poza domem. Dlatego omawiany system bdziemy okre[lali terminem  Mobilektor . Narzdzie Mobilektor warto mie zawsze przy sobie. 1.1 Co potrafi Mobilektor: Przeno[ny Lektor - lub po prostu, Mobilektor - umo|liwia odczytywanie ró|nych rodzajów dokumentów, z którymi mamy do czynienia na codzieD. Szczególnie dobrze nadaje si do odczytywania drukowanych powiadomieD, spisów, ulotek i praktycznie dowolnych innych dokumentów wydrukowanych na komputerze. Odczytuje równie| wydruki wykonane metodami profesjonalnymi, w tym drukowane czcionkami ró|nych rozmiarów o ró|nych kolorach i krojach, np.: Ksi|ki; Czasopisma; karty daD w wikszo[ci restauracji; rachunki za prd itp.; wydrukowane adresy na kopertach; materiaBy dla sBuchaczy wykBadów lub konferencji; rachunki hotelowe; drukowane paragony i faktury; wizytówki; niektóre samolotowe karty pokBadowe; etykiety i napisy na opakowaniach produktów |ywno[ciowych z informacjami o skBadnikach i warto[ciach od|ywczych; broszury podró|ne i rozkBady jazdy; etykiety na pBytach CD. 1.2 Czego Mobilektor nie potrafi: Mobilektor rozpoznaje i odczytuje wydruki zBo|one ró|nymi czcionkami, w ró|nych formatach oraz w ró|nych warunkach o[wietleniowych. Nale|y jednak pamita, |e jest to oprogramowanie komputerowe, które ma znacznie mniejsze ni| mózg czBowieka mo|liwo[ci adaptacji do warunków. Mo|na oczekiwa prawidBowego i precyzyjnego odczytania cz[ci materiaBu, ale mog si równie| zdarzy przypadki, gdy precyzja odczytu bdzie mniejsza od oczekiwanej. Generalnie najlepiej najpierw wypróbowa dziaBanie Mobilektora na ró|nych materiaBach. To pozwoli u|ytkownikowi zorientowa si, jakiego dziaBania mo|na oczekiwa. Oprogramowanie Reader nie odczytuje pisma odrcznego ani tekstu "przewijanego" na ekranie lub tablicach informacyjnych. DokBadno[ rozpoznawania w przypadku pojemników z produktami, stosowanymi w gospodarstwie domowym (pudeBka z gotowymi potrawami, saszetki z herbat, butelki i kartony z mlekiem, pojemniki ze [rodkami czysto[ci itp.) mo|e by ró|na, szczególnie, je[li znajdujca si na nich informacja prezentowana jest w sposób artystycznie przetworzony bdz umieszczona jest w otoczeniu zdj i grafiki. Inne warunki, mogce pogarsza precyzj rozpoznawania, obejmuj: nadruki na bryBach cylindrycznych, z zakrzywionymi lub niekompletnymi obrazami (np. puszki z gotow |ywno[ci, buteleczki z lekami); ekrany LED i LCD (takie jak zegary cyfrowe, ekrany komputerowe czy ekrany telefonów komórkowych); klawisze telefonów (w tym telefonów komórkowych); oznaczenia uliczne; napisy grawerowane i wytrawiane na urzdzeniach (np. numery seryjne); tekst skBadany bardzo du| czcionk; oznaczenia i napisy umieszczane na pojazdach i wystawach sklepowych; konwencjonalne zegary analogowe. 1.3 Czynniki wpBywajce na precyzj odczytu: Podobnie jak ma to miejsce w przypadku ludzkiego wzroku, dziaBanie Mobilektora zale|y od ró|nych czynników, takich jak, m.in.: odblaski i odbicia na powierzchni dokumentu; odlegBo[ midzy Mobilektorem a odczytywanym tekstem; wielko[ i krój czcionki; ukBad tekstu; krzywizna powierzchni z tekstem; zmarszczenia i zaBamania powierzchni z tekstem; obrazy i kolory w tle tekstu; o[wietlenie otoczenia; cienie; przeszkody (np. przewody, palce lub wisiorki) znajdujce si midzy Mobilektorem a odczytywanym tekstem. Za wyjtkiem przypadków, gdy tekst jest czym[ zasBonity, oprogramowanie Reader generalnie potrafi (do pewnego stopnia) dostosowa swoje dziaBanie do niesprzyjajcych warunków. Tym niemniej przed wykonaniem zdjcia nale|y zadba o to, aby niekorzystne czynniki zostaBy zminimalizowane. 1.4 Jak kierowa Mobilektor na tekst: Oprogramowanie Reader jest proste w obsBudze i wymaga jedynie prawidBowego skierowania telefonu i wykonania zdjcia; jednak przed rozpoczciem u|ytkowania warto przewiczy obsBug Mobilektora. Warto równie| spróbowa odczyta jaki[ dokument, który ju| dobrze znamy, wydrukowany wyrazn czcionk na biaBej kartce papieru A4. Dokument kBadziemy na pBaskiej powierzchni o ciemnym, jednolitym deseniu. Telefon nale|y trzyma równolegle do pBaszczyzny fotografowanej strony. Nale|y ustawi aparat mo|liwie jak najbli|ej tekstu, jednak|e tak, by nie zostaBa obcita jakakolwiek cz[ tekstu, co potwierdzi nam obraz widoczny na ekranie telefonu lub - w przypadku programu knfbReader Mobile - wypowiedziana gBosem syntetycznym informacja o polu widzenia (patrz RozdziaB 4.3.3). Powinni[my wówczas móc uzyska doskonaBe rezultaty. Gdy ju| wykonamy zdjcie, program Reader poinformuje nas czy jaka[ cz[ tekstu nie zostaBa obcita (nie znalazBa si poza polem widzenia aparatu). Tego rodzaju wiczenia w namierzaniu obrazu i wykonywaniu zdj pozwalaj zorientowa si w specyfice dziaBania programu Reader. U|ytkownik jest wtedy lepiej przygotowany do analizowania i korygowania panujcych, nie zawsze korzystnych warunków otoczenia. Kilka dni wiczeD i wytrwaBo[ci pozwala znacznie zwikszy skuteczno[ korzystania z Mobilektora. Program knfbReader Mobile zawiera w dostarczonym pakiecie specjaln stron treningow , która mo|e pomóc w nabyciu wprawy. Gdy wykonujemy zdjcie strony treningowej, program Reader automatycznie j rozpoznaje, informujc nas o odlegBo[ci aparatu od dokumentu oraz o lokalizacji Mobilektora wzgldem jej [rodka. Oprogramowanie informuje u|ytkownika, w jaki sposób najkorzystniej przesun telefon - na przykBad nieco w gór, w dóB, w lewo, w prawo, do przodu lub do tyBu. Takie wiczenia pozwalaj wypracowa najlepszy sposób trzymania telefonu ponad stron. Aby posBu|y si stron treningow, wykonajmy nastpujce czynno[ci: Lokalizowanie strony treningowej: jest to strona o wymiarach ok. 18 na 25 cm, wydrukowana na papierze o du|ej gramaturze ze [citym rogiem. DBugo[ [cicia wynosi ok. 1,5 cm. Strona treningowa ma format nieco mniejszy ni| A4, ale oprogramowanie Reader podaje informacje pozycyjne tak, jakby byBa to standardowa strona A4. Stron treningow nale|y poBo|y na pBaskiej, równej powierzchni o jednolitym kolorze (najlepsza jest czarna tkanina). Strona treningowa winna by zorientowana pionowo, a nacicie powinno znajdowa si w prawym górnym rogu. Format odczytu ustawiamy na Rachunki i notatki. (Patrz rozdziaB 9.4.). Nale|y przej[ na ekran wykonywania zdj (rozdziaB 4) i wcisn jedynk (1) na klawiaturze telefonu, aby wykona zdjcie. Mobilektor nale|y ustawi ok. 25 cm nad stron treningow. Program odczyta komunikat informacyjny. Telefon nale|y nadal nieruchomo trzyma nad stron. Nastpi odczytanie informacji o odlegBo[ci i orientacji. Je[li Mobilektor nie wypowie komunikatu "Znaleziono stron do wiczeD", mo|e to oznacza, |e kartka jest odwrócona czyst stron do góry. Nale|y ustawi Mobilektor we wBa[ciwym poBo|eniu i wykona zdjcie ponownie. 1.5 Wsparcie techniczne: W razie jakichkolwiek pytaD po zapoznaniu si z niniejsz instrukcj, prosimy o kontakt ze sprzedawc. Je|eli to nie pomo|e w rozwizaniu problemu, prosimy o wysBanie wiadomo[ci e-mail na adres support@sensotec.be lub poBczenie z lini pomocy technicznej Sensotec pod numerem +32 50 40 47 47. W Polsce pomoc mo|na uzyska pod adresem e-mail: pomoc@knfb-reader.pl lub pod numerem telefonu +48 601 545 875. CZZ 2. PODSTAWOWE INFORMACJE O KLAWISZACH. Niniejszy rozdziaB zapozna czytelnika z u|yciem poszczególnych klawiszy telefonu. DokBadna lokalizacja i wygld klawiszy zale|ne s od modelu telefonu, którego u|ywamy (patrz wBa[ciwy zaBcznik, omawiajcy model danego aparatu). Poni|ej zamieszczamy ogólny opis klawiszy.Klawisz -0, & , Klawisz -9, Klawisz -*, Klawisz -# : Poszczególne spo[ród dwunastu klawiszy klawiatury numerycznej telefonu, u|ywane do wybierania numerów telefonicznych Klawisz nawigacyjny : Element sterowania w telefonie, speBniajcy funkcje strzaBek w gór, w dóB, w lewo i w prawo; klawisz ten peBni te| funkcj Enter po [rodku W gór, w dóB, w lewo, w prawo : Poszczególne klawisze strzaBek lub funkcje piciofunkcyjnego klawisza przewijania Enter : Funkcja Enter piciofunkcyjnego klawisza przewijania Lewy klawisz wyboru (F1) : Klawisz po lewej stronie u doBu ekranu, oznaczony widoczn poziom kresk Prawy klawisz wyboru (F2) : Klawisz po prawej stronie u doBu ekranu, oznaczony widoczn poziom kresk Klawisz wy[lij : Zielony klawisz na lewo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, sBu|cy do rozpoczynania rozmowy Klawisz zakoDcz : Czerwony klawisz na prawo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, sBu|cy do koDczenia rozmowy Klawisz menu : Klawisz na lewo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, sBu|cy do docierania do poszczególnych programów w telefonie Klawisze gBo[no[ci : Dwa poBczone koByskowo klawisze u góry na prawym boku telefonu, sBu|ce do regulacji gBo[no[ci Funkcje wikszo[ci tych klawiszy w programie Reader zale|ne s od kontekstu, w jakim si znajdujemy, co zostaBo opisane szczegóBowo w rozdziaBach 3 do 10. Na ka|dym ekranie, na którym lewy klawisz wyboru oznaczony jest etykiet Opcje, mo|na ten klawisz wcisn w celu wy[wietlenia menu i przechodzi od jednej do drugiej opcji, zapoznajc si zposzczególnymi komendami, dostpnymi na danym ekranie oraz z ich skrótami klawiszowymi. Klawisze Wy[lij, ZakoDcz, Menu i GBo[no[, maj w ka|dym kontek[cie tak sam funkcj. Klawisz Wy[lij pozwala odebra przychodzc rozmow w trakcie korzystania z programu Reader. Klawisz ZakoDcz powoduje wyj[cie z programu Reader. Wci[nicie klawisza Menu przeBcza program Reader na prac w tle, pozwalajc otworzy list programów, zainstalowanych w telefonie. Klawiszami gBo[no[ci regulujemy gBo[no[ programu Reader. Klawisz GBo[niej zwiksza gBo[no[ odczytu, klawisz Ciszej - zmniejsza j. gBo[no[ mo|na tak|e ustawia przy pomocy odpowiedniego ustawienia w programie Reader, co opisuje rozdziaB 9.10. Klawisz # na klawiaturze (zwany Hasz lub krzy|yk), zarezerwowany jest dla przyszBych funkcji. Je[li zostanie on wci[nity przypadkiem, nale|y wcisn go ponownie, aby wznowi normalne dziaBanie programu. Zwracamy uwag, |e termin  wci[nicie klawisza oznacza krótkotrwaBe wci[nicie, a nastpnie zwolnienie danego klawisza bez przytrzymywania go dBu|ej. W przypadku programu KNFB Reader Mobile, mo|na na dowolnym ekranie wcisn lewy lub prawy klawisz wyboru, aby dowiedzie si, jak funkcj na danym ekranie klawisz ten speBnia. CZZ 3. Ekran gBówny. Zanim mo|na bdzie skorzysta z Mobilektora, oprogramowanie Reader musi by zainstalowane i aktywowane. Je[li nabyli[my kompletne urzdzenie, oprogramowanie jest ju| w nim zainstalowane. Je[li nabyli[my samo oprogramowanie Reader, zapoznajmy si z instrukcj instalacji. W poni|szym rozdziale zaBo|yli[my, |e kroki opisane w instrukcji instalacji zostaBy ju| wykonane i jeste[my gotowi do skorzystania z Mobilektora. Oprogramowanie Mobile Reader wy[wietla ró|n tre[ na ekranie w zale|no[ci od tego, co chcemy zrobi. Poszczególne funkcje programu Reader wywoBujemy, wciskajc odpowiednie klawisze na klawiaturze numerycznej lub lewy bdz prawy klawisz wyboru. Klawisze te realizuj ró|ne funkcje, zale|nie od kontekstu. Zawsze, gdy lewy klawisz wyboru oznaczony jest etykietk Opcje, wci[nicie tego klawisza powoduje wy[wietlenie listy, wyszczególniajcej komendy, dostpne na danym ekranie. Wikszo[ komend posiada przypisane im klawisze skrótu, z których mo|na korzysta w celu wykonania danej funkcji bez konieczno[ci wchodzenia do menu Opcje. Im cz[ciej bdziemy korzystali z klawiszy skrótów, tym sprawniej bdziemy posBugiwali si programem. W niniejszym rozdziale zapoznamy si z komendami, dostpnymi na Ekranie GBównym programu Reader. 3.1 Wygld ekranu: W momencie uruchomienia programu Mobile Reader, wy[wietlany jest ekran, prezentujcy logo programu K-Reader lub KNFB Reader (patrz Ilustracja 1). Zwracamy uwag na obszar u góry ekranu, gdzie wy[wietlany jest napis  K-Reader Mobile lub  KNFB Reader Mobile . Jest to pasek tytuBu. Zwykle oprogramowanie Reader wy[wietla tu status, na przykBad, informacj o niezapisanym dokumencie. U doBu ekranu znajduj si etykiety lewego i prawego klawisza wyboru. Lewy klawisz wyboru oznaczony jest etykiet Opcje. Je[li go wci[niemy, wy[wietlimy menu, wyszczególniajce komendy, dostpne z poziomu Ekranu GBównego. Prawy klawisz wyboru to Wyj[cie. Je[li go wci[niemy, mo|emy opu[ci program. Ilustracja 1 3.2 Dostpne komendy: Zawsze, gdy wy[wietlone jest menu Opcje, nad lewym klawiszem wyboru pojawia si komunikat  Wybierz , a nad prawym klawiszem wyboru -  Anuluj . Wci[nicie Wybierz wykonuje wskazan w menu komend. Wci[nicie Anuluj powoduje opuszczenie danego menu bez dokonywania wyboru. Ilustracja 2 przedstawia Menu Opcje na Ekranie GBównym. Ilustracja 2 Poszczególne komendy i odpowiadajce im klawisze skrótów, przedstawia poni|sza tabela. Klawisz skrótu wykonuje |dan komend niezale|nie od tego czydane menu jest wy[wietlone, czy nie. Gdy dane menu jest wy[wietlone, |dan komend mo|na te| wykona przechodzc do niej strzaBkami w gór lub w dóB, a nastpnie wciskajc Enter lub lewy klawisz wyboru F1. Fotografowanie : Klawisz 1 - Wykonanie zdjcia w celu rozpoznania i odczytania tekstu Eksplorator plików : Klawisz 2 - Dostp do zapisanych dokumentów i plików obrazu. Za pomoc eksploratora plików mo|na je odczytywa lub usuwa z dodatkowej pamici. Najnowsze dokumenty : Klawisz 3 - Dostp do ostatnio ogldanych dokumentów w celu ponownego odczytu lub usunicia Ustawienia : Klawisz 4 - Przegldanie, modyfikowanie, zapamitywanie lub przywracanie ustawieD u|ytkownika Aktywacje licencji : Klawisz 5 - Dodawanie licencjonowanych funkcji Pomoc : Klawisz 6 - Dostp do dokumentacji on-line Info : Klawisz 9 - Podgld informacji o statusie oraz wersji programu Wyj[cie : - Wyj[cie z programu Sze[ pierwszych spo[ród tych opcji to komendy przej[cia na kolejne ekrany, na których dostpne s dalsze komendy. Ekrany te zostan omówione w kolejnych rozdziaBach podrcznika. Je[li wybierzemy  Info , wy[wietlane jest okno dialogowe, podajce wersj produktu, stan zasilania zewntrznego oraz stan pamici zewntrznej. Nad prawym klawiszem wyboru F2 wy[wietlany jest napis  OK . Wci[nicie tego klawisza opuszcza okno Info, powracajc na Ekran GBówny. Je[li wybierzemy  Wyj[cie , nastpuje opuszczenie programu Reader i powrót na ekran gBówny telefonu. Ekran gBówny programu to ekran wyj[ciowy, z którego mo|emy dotrze do wszystkich podstawowych funkcji programu. Dlatego poszczególne menu komend dla pozostaBych ekranów obejmuj opcj, pozwalajc powróci na Ekran GBówny. CZZ 4. FOTOGRAFOWANIE. Na ekranie fotografowania inicjuje si sekwencj wykonywania zdjcia, przetwarzania pozyskanego obrazu i rozpoznawania znajdujcego si na nim tekstu. Gdy wejdziemy na ekran fotografowania, wy[wietla si moduB podgldu. Jest to specjalny moduB, pokazujcy, co aktualnie widzi Mobilektor. WypeBnienie obszaru, widzianego przez moduB docelowym tekstem prowadzi do poprawy jako[ci przetwarzania. 4.1 Klawisze wyboru: Nad lewym klawiszem wyboru wy[wietla si napis  Opcje , a nad prawym klawiszem wyboru - napis  Wstecz . Wci[nicie lewego klawisza wyboru F1 wy[wietla menu Opcji, w którym wyszczególnione s komendy dla tego ekranu. Wciskajc prawy klawisz wyboru F2, powracamy do poprzedniego ekranu. 4.2 Dostpne komendy: Ilustracja 3 przedstawia menu opcji ekranu fotografowania. Ilustracja 3 Poni|sza tabela opisuje poszczególne komendy wraz z odpowiadajcymi im klawiszami skrótów. Zwracamy uwag, |e komendy  Rozpoznawanie waluty amerykaDskiej i  Informacja o polu widzenia , dotycz wyBcznie programu KNFB Reader Mobile. Fotografowanie i odczyt : Klawisz 1 - Wykonanie zdjcia, przetworzenie pozyskanego obrazu z punktu widzenia tekstu oraz wy[wietlenie i odczytanie tekstu Ustawienia : Klawisz 4 - Podgld i modyfikacja ustawieD u|ytkownika dla ekranu fotografowania Nowy dokument : Klawisz 5 - Utworzenie nowego dokumentu; u|ywane przy ustawieniu  Wiele stron - patrz RozdziaB 9.11 Informacja o polu widzenia (knfbReader Mobile) : Klawisz 2 - Pozyskanie informacji o poprawno[ci ustawienia aparatu Rozpoznawanie waluty amerykaDskiej (knfbReader Mobile) : Klawisz 0 - Rozpoznawanie denominacji amerykaDskiego banknotu dolarowego Ekran gBówny : Klawisz * - Powrót na Ekran GBówny programu Jako komendy  Fotografowanie i odczyt mo|na u|y tak|e klawisza Enter. Je[li wybierzemy  Ustawienia , mo|emy przeglda i modyfikowa podzestaw odnoszcych si do tego ekranu ustawieD u|ytkownika, dotyczcych lampy bByskowej aparatu, formatu odczytu, jzyka tekstu, paginacji dokumentu i tBumaczenia. Wicej na ten temat znajdziemy w Rozdziale 9 podrcznika Komenda  Nowy dokument przydaje si wówczas, gdy mamy ustawion paginacj dokumentu na  wiele stron (patrz rozdziaB 9.11). W trybie wielostronicowym tekst z kolejnych wykonywanych zdj doBczany jest jako dalsze strony w tym samym dokumencie. Gdy zakoDczymy dodawanie stron i chcemy rozpocz nowy dokument, przed wykonaniem nastpnego zdjcia winni[my wykona wBa[nie komend  Nowy dokument . 4.3 Rozpoznawanie i Odczytywanie Tekstu: Termin "rozpoznawanie" oznacza wykonanie zdjcia, na podstawie którego zostaje zapisany cyfrowy obraz wydrukowanego tekstu, a nastpnie przetworzenie uzyskanych danych ró|nymi metodami w celu zwikszenie jako[ci obrazu oraz przeksztaBcenie wyniku na tekst, który mo|e zosta odczytany i wy[wietlony. Rozpoznawanie i odczytywanie tekstu to najbardziej podstawowe i najwa|niejsze funkcje oprogramowania Reader. Je[li nasz aparat fotograficzny wyposa|ony jest w osBon, upewnijmy si, |e jest ona ustawiona w poBo|eniu otwartym, zanim zechcemy wykona zdjcie. 4.3.1 Przygotowanie Miejsca i MateriaBu do Odczytu. Urzdzenie Mobilektor z oprogramowaniem Reader zaprojektowane jest tak, aby mo|na je byBo zabra ze sob wszdzie i u|ywa go w ka|dej sytuacji, gdy jest potrzebne, jednak wydajno[ jego dziaBania zawsze zale|y od tego, co znajduje si w polu widzenia obiektywu aparatu, w tym od koloru tBa i wzoru powierzchni z tekstem. O ile to mo|liwe, warto umie[ci dokument na kontrastowym tle najlepiej czarnym bez jakichkolwiek wzorów. 4.3.2 Wyrównanie Obrazu. Przeznaczony do czytania tekst nale|y poBo|y przed sob na pBaskiej powierzchni. Tekst powinien by jak najdokBadniej rozpBaszczony. Mobilektor nale|y trzyma dokBadnie nad odczytywanym tekstem, równolegle do niego. Warto wypeBni ekran tekstem, który ma by sfotografowany. Mobilektor trzymamy mo|liwie najbli|ej tekstu, jednak na tyle odeD daleko, by nie zostaBa obcita jakakolwiek cz[ tekstu widocznego na ekranie. Po wykonaniu zdjcia, program poinformuje czy jaka[ cz[ tekstu znalazBa si poza polem widzenia aparatu. Zwracamy uwag, |e zdjcia dokumentów maBych rozmiarów, np., wizytówek, mo|na wykonywa z odlegBo[ci mniejszej ni| 10 cm. 4.3.3 Informacja o Polu Widzenia ( knfbReader Mobile). Uzyskanie informacji o polu widzenia to czynno[ opcjonalna, uBatwiajca wyrównanie obrazu przed wykonaniem zdjcia. Umieszczamy Mobilektor ponad tekstem, a nastpnie wciskamy klawisz -2 na klawiaturze numerycznej aby usBysze informacj o polu widzenia. Mobilektor ju| wtedy wykonuje zdjcie dokumentu docelowego, ale nale|y go nadal trzyma nieruchomo nad dokumentem - dopiero naci[nicie klawisza -1 powoduje wykonanie zdjcia w celu odczytania. Najlepiej, kiedy informacja o polu widzenia brzmi "Wszystkie cztery krawdzie widoczne. WypeBnienie siedemdziesit procent". W razie konieczno[ci nale|y skorygowa poBo|enie telefonu i ponownie nacisn klawisz -2. T procedur mo|na powtarza wielokrotnie w celu uzyskania najlepszego wyrównania obrazu przed zrobieniem zdjcia. Bez wzgldu na to, jak brzmi odczytana informacja, nale|y trzyma Mobilektor mo|liwie blisko tekstu ale tak, aby widoczne byBy wszystkie cztery krawdzie dokumentu. W przypadku standardowej kartki A4 jest to ok. 25 cm nad dokumentem. W przypadku mniejszych dokumentów odlegBo[ ta jest mniejsza. 4.3.4 Wykonywanie zdjcia. Zdjcie mo|na wykona wybierajc z menu Opcji pozycj  Fotografowanie i odczytanie , jednak Batwiej jest po prostu wcisn klawisz -1 na klawiaturze numerycznej telefonu lub klawisz Enter. Po wci[niciu klawisza nale|y Mobilektor trzyma nieruchomo przez ok. 2 sekundy do momentu, gdy usByszymy trzask migawki aparatu. Teraz mo|na ju| dowolnie przemie[ci Mobilektor. Ostro[ zdjcia ma zasadnicze znaczenie dla jako[ci rozpoznawania. Je[li mamy trudno[ci ze stabilnym trzymaniem Mobilektora, mo|emy zdecydowa si na trzymanie telefonu oburcz lub wsparcie obu Bokci na powierzchni, na której spoczywa tekst do czytania dbajc o to, by Mobilektor znajdowaB si caBy czas wystarczajco daleko od celu, by caBy tekst mie[ciB si w polu widzenia obiektywu. OdlegBo[ od celu mo|e mie ogromny wpByw na jako[ rozpoznawania tekstu. Znakomita wikszo[ dokumentów winna by umieszczana w odlegBo[ci ok. 25 cm od Mobilektora. Mobilektor mo|na trzyma bli|ej celu w przypadku dokumentów mniejszych ni| standardowy format A4. Po wykonaniu zdjcia, zaawansowanie przetwarzania obrazu sygnalizowane jest przy pomocy paska postpu. w trakcie tego etapu, mo|emy u|y prawego klawisza wyboru F2 w celu anulowania przetwarzania i powrotu na ekran pobierania obrazu. 4.3.5 Odczytywanie tekstu. Zdarza si, |e przetwarzanie obrazu nie przynosi w rezultacie |adnego tekstu, na przykBad, je[li wykonana fotografia jest zBej jako[ci. W takim wypadku usByszymy komunikat  brak tekstu i powrócimy automatycznie na ekran fotografowania, gdzie mo|emy ponownie spróbowa zrobi zdjcie. W pozostaBych sytuacjach automatycznie rozpoczyna si odczytywanie w miar pojawiania si tekstu z przetwarzanego obrazu, zwykle po upBywie 20 sekund od trza[nicia migawki. Rozpoznany tekst pojawia si na nowym ekranie, jak to opisano w nastpnym punkcie. 4.3.6 Rozpoznawanie banknotów amerykaDskich (knfbReader Mobile). Wci[nicie klawisza -0 uruchamia fotografowanie banknotów amerykaDskich i rozpoznawanie ich warto[ci. Banknot trzymamy w odlegBo[ci ok. 30 cm od Mobilektora, przy czym najlepiej, je[li jest on uBo|ony pionowo w stosunku do aparatu. Najlepsze rezultaty uzyskamy, umieszczajc banknot na pBaskiej powierzchni przy pionowej orientacji obrazu na ekranie. Program poinformuje o denominacji banknotu oraz o jego orientacji, np.,  obraz jest obrócony w prawo czy  Banknot jest do góry rewersem (spodni stron). Informacj o orientacji banknotów mo|na wykorzysta do sortowania, np., do u|ytku w automatycznych maszynach transakcyjnych. CZZ 5. Nawigacja w tek[cie. Ekran nawigacji w tek[cie wypowiada i wy[wietla tekst, pod[wietlajc kolejne sBowa w miar postpu odczytu. Ekran ten pozwala tak|e na poruszanie si po tek[cie, przegldanie i modyfikowanie odnoszcych si do tekstu ustawieD, literowanie wyrazów, ponowne przetwarzanie fotografii i zapisywanie plików. Mo|emy znalez si na tym ekranie automatycznie po wykonaniu zdjcia, na którym rozpoznany zostanie tekst, albo kiedy otworzymy w Eksploratorze Plików jaki[ plik bd jeden z ostatnich dokumentów (patrz RozdziaBy 7 i 8). Klawiszami strzaBek w prawo i w lewo przemieszczamy si po tek[cie. Ilo[ tekstu, o jak przemieszczamy si przy ka|dym wci[niciu strzaBki, zale|y od ustawienia  Nawigacja w tek[cie . Mo|liwe jest, m.in., poruszanie si znakami, wyrazami i zdaniami (patrz punkt 9.12). 5.1 Klawisze wyboru: Lewy klawisz wyboru (F1) to opcje, prawy klawisz wyboru (F2), to Wstecz. Wciskajc lewy klawisz wyboru, wy[wietlamy na ekranie menu, wyszczególniajce dostpne komendy. Wci[nicie prawego klawisza wyboru powoduje powrót na poprzedni ekran. Kiedy tekst pojawi si po raz pierwszy, pasek tytuBu wy[wietlakomunikat  Rozpoznawanie tekstu . Je[li w tym momencie wybierzemy Wstecz lub je[li z menu Opcje wybierzemy  Ekran GBówny , przetwarzanie zostanie anulowane. Gdy generowanie tekstu zostanie zakoDczone, na pasku stanu pojawia si komunikat  Niezapisany dokument . Je[li teraz wybierzemy Wstecz lub je[li z menu Opcje wybierzemy Ekran GBówny, program zapyta czy chcemy zapisa dokument tekstowy, obraz, tekst i obraz, czy chcemy porzuci dokumenty bez zapisu. Wicej informacji na ten temat podaje punkt 5.6. 5.2 Dostpne komendy: Ilustracja 4 przedstawia Menu Opcji ekranu nawigacji w tek[cie. Ilustracja 4 W poni|szej tabeli podane s poszczególne komendy wraz z odpowiadajcymi im skrótami klawiszowymi. Pauza / wznowienie czytania : Klawisz 1 - Wstrzymanie czytania lub wznowienie w miejscu, gdzie zostaBo ostatnio wstrzymane lub przerwane Pocztek dokumentu : Klawisz 2 - Przej[cie do pocztku dokumentu Ekran w gór : Klawisz 5 - Przej[cie w gór o zawarto[ ekranu Ekran w dóB : Klawisz 8 - Przej[cie w dóB o zawarto[ ekranu Koniec dokumentu : Klawisz 0 - Przej[cie do koDca dokumentu TBumaczenie : Klawisz 4 - WBczanie i wyBczanie tBumaczenia Zapisywanie plików : Klawisz 6 - Zapis dokumentu tekstowego lub pliku obrazu Ustawienia : Klawisz 3 - Przegldanie lub modyfikowanie ustawieD nawigacji w tek[cie Przeliteruj bie|cy wyraz : Klawisz 7 - Przeliterowanie aktualnie wskazanego sBowa Ekran gBówny : Klawisz * - Powrót na Ekran GBówny 5.3 TBumaczenie: Opcja  TBumaczenie pozwala przeBcza ustawienie tBumaczenia, wBczajc tBumaczenie, je[li byBo wyBczone i przeciwnie. Je[li  TBumaczenie jest wyBczone, rozpoznany tekst zostaje odczytany i wy[wietlony w jzyku tekstu. Je[li TBumaczenie jest wBczone, rozpoznany tekst zostaje wy[wietlony i odczytany w jzyku u|ytkownika. Ustawienia tBumaczenia mo|na te| modyfikowa w Menu UstawieD, dostpnym z poziomu Ekranu GBównego (patrz punkt 9.13). Porównaj te| punkt 9.7, mówicy o ustawieniu jzyka tekstu. Zwracamy uwag, |e wy[wietlanego tBumaczenia nie da si zapisa. Opcje  Zapisywania , omówione poni|ej w punkcie 5.6 odnosz si do oryginalnego tekstu rozpoznanego. TBumaczenie mo|na aktywowa w trakcie przetwarzania obrazu w jzyku tekstu, a nawet pózniej. Przypu[my, na przykBad, |e mamy wyBczone tBumaczenie i ustawiony jzyk rozpoznawania na francuski. Je[li teraz sfotografujemy dokument w jzyku francuskim, mo|emy kaza Mobilektorowi przetworzy obraz i zacz czyta tekst po francusku, nim wci[niemy klawisz -4 na klawiaturze telefonu w celu wBczenia tBumaczenia. Mobilektor bezzwBocznie rozpocznie proces tBumaczenia dokumentu na angielski, je[li wBa[nie angielski jest jzykiem u|ytkownika w programie, a po zakoDczeniu przekBadu odczyta dokument po angielsku od pocztku (Wicej szczegóBów na temat procesu tBumaczenia znajdziemy w punkcie 9.13). TBumaczenie wymaga, by w naszym telefonie zainstalowany byB co najmniej jeden dodatkowy jzyk. Koniecznie te| rozpoznawany tekst musi by w innym jzyku, ni| jzyk u|ytkownika. Niezbdne jest równie| bezprzewodowe poBczenie z Internetem. Gdy program Reader po raz pierwszy po uruchomieniu podejmie prób tBumaczenia, system operacyjny telefonu poprosi o informacj na temat ustanowienia poBczenia. Mo|e to by: PoBczenie danych telefonu komórkowego, dostpne wówczas, je[li nasz telefon jest uruchomiony w trybie telefonu komórkowego. Publiczna bezprzewodowa sie Wi-Fi (VLAN), czsto bezpBatnie dostpna bez wymagania u|ycia hasBa. Prywatna sie bezprzewodowa Wi-Fi (wymagane hasBo) - sprawdz w swojej firmie lub hostingu). Gdy zostaniemy o to zapytani, wybieramy |dany typ poBczenia. W przypadku niewidomych u|ytkowników konieczne bdzie u|ycie programu odczytu ekranu. W przypadku sieci typu WLAN, zostaniemy najpierw zapytani  Czy utworzy poBczenieWLAN w trybie off-line ? Nale|y odpowiedzie  tak . Uwaga: Telefon Nokia 6220 nie obsBuguje poBczeD bezprzewodowych Wi-Fi. Gdy tBumaczenie jest wBczone, rozpoczcie odczytu mo|e opóznia si o kilkana[cie sekund. Mo|liwe jest tak|e zerwanie poBczenia przed zakoDczeniem tBumaczenia, co skutkuje dodatkowym opóznieniem. W pewnych okoliczno[ciach w trakcie tBumaczenia mog wystpowa trudno[ci z pamici. Je[li mieliby[my do czynienia z tak sytuacj, powinni[my spróbowa ustawienia tego samego gBosu jako gBosu komunikatów i gBosu odczytu (patrz punkt 9.7). 5.4 Ustawienia: Komenda  Ustawienia pozwala na modyfikowanie ustawieD, odnoszcych si do ekranu nawigacji w tek[cie -  Poruszanie si w tek[cie ,  Wy[wietlanie tekstu ,  Automatyczne zapisywanie plików ,  Szybko[ i  GBos odczytu . wicej informacji na temat tych ustawieD zawiera rozdziaB 9. 5.5 Ponowne przetwarzanie fotografii: Je[li wybierzemy komend ponownego przetworzenia obrazu, aktualny obraz zostanie ponownie przetworzony w innym formacie odczytu, ni| ten, w jakim zostaB przetworzony uprzednio. Je[li, na przykBad, przetwarzany byB w formacie ksi|ek, artykuBów i etykiet, zostanie przetworzony ponownie w formacie rachunków i notatek. 5.6 Zapisywanie tekstów i plików obrazu: Je[li znalezli[my si na ekranie nawigacji w tek[cie w rezultacie wykonania fotografii, o ile rozpoznany tekst nie zostanie uprzednio zapisany, zostanie usunity, gdy tylko wykonane zostanie kolejne zdjcie. Zapisywanie plików mo|na ustawi na  Automatyczne lub  Rczne , jak to zostaBo opisane w punkcie 9.5. Automatyczne zapisywanie plików mo|e by wygodniejsze, ale mo|e opóznia pojawienie si tekstu na ekranie i jego odczyt. Je[li zapisywanie plików zostaBo ustawione na  Rczne , ekran nawigacji w tek[cie wy[wietla na pasku tytuBu informacj  Niezapisany dokument , sygnalizujc, |e pozostaje nie zapisany dokument. Mo|na wówczas dokona zapisu na jeden z kilku sposobów. Gdy wybierzemy  Zapis plików , a nie zostaB jeszcze zapisany ani tekst, ani plik obrazu, wy[wietlone zostanie menu, w którym mamy do wyboru  Zapis dokumentu ,  Zapis obrazu lub  Zapis dokumentu i obrazu (patrz Ilustracja 5). Ilustracja 5 Podobne Menu zostaje wy[wietlone, gdy wybierzemy powrót na Ekran GBówny lub wci[niemy prawy klawisz wyboru F2 -  Wstecz . Je[li nie zostaB dotychczas zapisany ani tekst, ani plik obrazu, menu to pozwoli nam dodatkowo wybra opcj  Bez zapisu (patrz Ilustracja 6). Dla wszystkich opcji dostpne s klawisze skrótów. Uwaga: W przypadku programu KNFB Reader Mobile, menu to nie jest wy[wietlane. Ilustracja 6 Gdy dokument zostanie zapisany, nazwa zapamitanego dokumentu zostanie wy[wietlona na pasku tytuBu (patrz Ilustracja 7). Gdy zapisywany jest obraz, wy[wietlane s odpowiednie komunikaty, zarówno w trakcie zapisu jak i po jego zakoDczeniu. Ilustracja 7 Dokument tekstowy zapisywany jest na karcie pamici, zarówno w formacie XMT jak i w formacie TXT. Nazwy dokumentów skBadaj si z aktualnej daty i numeru pliku. Obrazy zapamitywane s w formacie JPG z takimi samymi nazwami. Format XMT pliku tekstowego jest niezbdny do wy[wietlania i odczytu przez program Mobile Reader, natomiast format TXT pozwala na przenoszenie tekstu do komputera czy innego urzdzenia, jak to zostaBo opisane w kolejnym punkcie. CZZ 6. PRZENOSZENIE ZAPISANYCH PLIKÓW. Pliki zapisane w oprogramowaniu Reader mo|na przenie[ do komputera za pomoc programu komunikacyjnego Nokia PC Suite (informacje o poBczeniu telefonu Nokia N82 z komputerem mo|na znalez w instrukcji obsBugi telefonów Nokia serii N). Istnieje wersja pakietu Nokia PC Suite przeznaczona dla osób niewidzcych, korzystajcych z programu odczytu ekranu. Mo|na j znalez na stronie www.blindsea.com (Bcze Mobile Corner zakBadka Third Edition Third-Party Software). Po poBczeniu telefonu z komputerem za pomoc zainstalowanego na komputerze pakietu Nokia PC Suite pliki zapisane w programie Reader mo|na znalez na karcie pamici (nie w pamici telefonu). Dostp do tych plików mo|na uzyska za pomoc mened|era plików pakietu Nokia PC Suite. Dla osób korzystajcych z programów odczytu ekranu odnalezienie katalogu N82 i katalogu karty pamici mo|e by Batwiejsze za pomoc Eksploratora Windows i okna Mój komputer (lub podobnej funkcji). Katalog na karcie pamici zawierajcy pliki zapisane w oprogramowaniu Reader nosi nazw  KReader . Jest tam równie| podkatalog  UserDir . W katalogach KReader i UserDir mog znajdowa si dodatkowe podkatalogi, takie jak  Dokumenty Reader ,  Obrazy Reader oraz  Pliki tekstowe Reader . Te same katalogi s widoczne podczas korzystania z eksploratora plików samego oprogramowania Reader. Pliki zapisane w podkatalogu Pliki Tekstowe Reader (noszce rozszerzenie TXT), s przeznaczone do wykorzystania na innych komputerach, drukarkach czarnodrukowych i brajlowskich oraz w notatnikach brajlowskich. Pliki zapisane w podkatalogu Dokumenty Reader zawieraj znaczniki obsBugiwane tylko przez oprogramowanie Reader. Pliki zapisane w katalogu Obrazy Reader to cyfrowe obrazy rozpoznawanego tekstu. S one wymagane do wykonania analizy wizualnej, je[li chcemy sprawdzi, dlaczego dany dokument nie zostaB odczytany zgodnie z oczekiwaniami. Aby przenie[ pliki z telefonu z oprogramowaniem Mobile Reader do komputera, nale|y wykonywa czynno[ci odpowiednie dla pakietu Nokia PC Suite. Ewentualnie mo|na skorzysta z Eksploratora Windows, okna Mój komputer lub podobnej funkcji i skopiowa pliki w inne miejsce w sposób wBa[ciwy dla systemu operacyjnego. CZZ 7. EKSPLORATOR PLIKÓW. Eksplorator plików pozwala na odnajdowanie i odczytywanie plików uprzednio zapamitanych dokumentów, zapisanych w formacie XMT lub TXT. Mo|na tak|e odszukiwa i poddawa ponownemu przetworzeniu zapamitane obrazy (zdjcia). Ekran Eksploratora Plików wy[wietla zawarto[ katalogu, w którym si znajdujemy. Wciskajc strzaBk w gór lub w dóB lokalizujemy foldery, których nazwy zgodne s z datami ich utworzenia oraz pliki w tych folderach, opatrzone kolejnymi numerami w ramach folderów dla poszczególnych dat. StrzaBk w lewo przechodzimy do katalogu wy|szego rzdu. Aby przej[ do katalogu gBównego, wciskamy strzaBk w lewo tak dBugo, a| tam si znajdziemy. W katalogu gBównym znajdziemy foldery  Dokumenty Reader ,  Obrazy Reader i  Pliki tekstowe Reader . Wci[nicie strzaBki w prawo lub Enter w momencie, gdy dany katalog jest pod[wietlony, powoduje wej[cie do tego katalogu. Wci[nicie strzaBki w prawo lub klawisza Enter w momencie, gdy pod[wietlony jest konkretny dokument, powoduje otwarcie tego dokumentu i jego odczytanie na ekranie Nawigacji w Tek[cie. Wci[nicie strzaBki w prawo lub Enter w momencie, gdy pod[wietlony jest plik obrazu powoduje ponowne przetworzenie tego obrazu, a nastpnie odczytanie wygenerowanego zeD tekstu na Ekranie Nawigacji w Tek[cie. 7.1 Klawisze wyboru: Lewy klawisz wyboru to  Opcje , natomiast prawy klawisz wyboru to  Wstecz . Wciskajc lewy klawisz wyboru F1, wy[wietlamy menu, wyszczególniajce dostpne komendy. Wciskajc prawy klawisz wyboru F2, przechodzimy do katalogu nadrzdnego, zatem prawy klawisz wyboru peBni tu tak sam rol, jak strzaBka w lewo z wyjtkiem sytuacji, gdy znajdziemy si w katalogu gBównym, wówczas bowiem wci[nicie prawego klawisza wyboru przenosi nas na Ekran GBówny programu. 7.2 Dostpne komendy: Ilustracja 8 przedstawia Menu  Opcje ekranu  Eksplorator plików . Ilustracja 8 Poni|ej opisane zostaBy poszczególne dostpne komendy wraz z odpowiadajcymi im klawiszami skrótów. Katalog GBówny : Klawisz 1 - Przej[cie do katalogu gBównego u|ytkownika Otwórz : Klawisz 2 - Otwórz wskazany plik UsuD : Klawisz 3 - UsuD wskazany plik Ekran GBówny : Klawisz * - Powrót na Ekran GBówny 7.3 Otwieranie plików: Gdy otworzymy plik dokumentu, jego tekst jest wy[wietlany na ekranie Nawigacji w Tek[cie. Komendy dla tego ekranu omawia RozdziaB 5. Gdy otworzymy plik obrazu, zawarty w nim obraz zostaje przetworzony bdz ponownie przetworzony, a rozpoznany tekst jest wy[wietlany na ekranie Nawigacji w Tek[cie. 7.4 Kasowanie pliku: Gdy zdecydujemy si na usunicie jakiego[ pliku, program poda nazw tego pliku i zapyta o potwierdzenie zamiaru jego usunicia (patrz Ilustracja 9). Mamy do dyspozycji lewy klawisz wyboru -  usuD i prawy klawisz wyboru -  Anuluj . Ilustracja 9 CZZ 8. NAJNOWSZE DOKUMENTY. Ekran  Najnowsze dokumenty wy[wietla list plików tekstowych, które ostatnio zostaBy zapisane lub byBy ogldane. Po li[cie poruszamy si strzaBkami w gór lub w dóB. W momencie, gdy |dany dokument jest pod[wietlony, mo|emy wcisn strzaBk w prawo lub Enter, aby go otworzy i odczytywa na Ekranie Nawigacji w Tek[cie. 8.1 Klawisze wyboru: Lewy klawisz wyboru to  Opcje , za[ prawy klawisz wyboru to  Wstecz . Wciskajc lewy klawisz wyboru F1 wy[wietlamy menu, wyszczególniajce dostpne komendy. Wciskajc prawy klawisz wyboru F2 powracamy do poprzedniego ekranu. 8.2 Dostpne komendy: Ilustracja 10 przedstawia dostpne komendy ekranu  Najnowsze dokumenty . Ilustracja 10 Poni|ej opisane zostaBy dostpne komendy i odpowiadajce im klawisze skrótów. Otwórz : Klawisz 2 - Otwiera wskazany plik Ekran gBówny : Klawisz * - Powrót na Ekran GBówny CZZ 9. USTAWIENIA. Ustawienie to element programu, jakim mo|emy sterowa, wybierajc jedn ze zdefiniowanych z góry warto[ci. W niniejszym Rozdziale dowiemy si o dostpnych ustawieniach programu. 9.1 Komendy ustawieD: Ekran UstawieD wy[wietla najpierw menu, pokazujce kilka komend (patrz Ilustracja 11). Wybranie opcji  Zapisz ustawienia pozwala zapamita wszystkie aktualne ustawienia w pamici wtórnej telefonu. Wybór  Wczytaj ustawienia pozwala za jednym zamachem przeBczy wszystkie ustawienia w taki sposób, w jaki zostaBy ostatnio zapisane. Wybór  Przywró ustawienia fabryczne zmienia ustawienia na takie, jakie byBy oryginalnie przed pierwszym u|yciem programu Reader. Wybór opcji  Modyfikacja/podgld ustawieD wy[wietla poszczególne menu z ustawieniami, jak to zostaBo omówione w poni|szych podrozdziaBach podrcznika. 9.2 Menu ustawieD: Poszczególne ustawienia znajduj si w odpowiednich menu.Nazwa ustawienia wy[wietlana jest nad list jego mo|liwych warto[ci. Z poziomu ka|dego menu ustawieD mo|na przej[ do kolejnych menu ustawieD i ustawia tam |dane ich warto[ci. Ilustracja 11Menu ustawieD, które jako pierwsze zostanie wy[wietlone spo[ród dostpnych do przegldu ró|nych menu, zale|ne jest od sposobu, w jaki dotarli[my do ekranu UstawieD. Je[li wybrali[my z menu na Ilustracji 11  Modyfikacja/podgld UstawieD , w pierwszym momencie wy[wietlone zostanie menu ustawieD lampy bByskowej aparatu, a std mo|emy przechodzi do wszystkich pozostaBych ustawieD. Je[li opcj  Ustawienia wybrali[my z menu komend ekranu fotografowania (Ilustracja 3), wy[wietlone zostanie menu, dotyczce ustawieD lampy bByskowej i mo|liwe bdzie poruszanie si po ustawieniach, odnoszcych si do fotografowania. Je[li wybrali[my Ustawienia z poziomu menu komend ekranu nawigacji w tek[cie (Ilustracja 4), jako pierwsze wy[wietlone zostanie menu  Nawigacja w tek[cie i mo|na bdzie przeglda ustawienia, odnoszce si do nawigacji w tek[cie. Przegldajc ustawienia mo|emy wciska strzaBk w prawo, aby przej[ do kolejnego menu ustawieD lub strzaBk w lewo, aby przej[ do menu poprzedniego. W ka|dym z menu pozycja pod[wietlona wskazuje aktualn warto[ ustawienia. StrzaBkami w gór i w dóB mo|emy warto[ t zmieni. Gdy wy[wietlone jest menu ustawieD, lewy klawisz wyboru F1 ma funkcj klawisza OK, za[ prawemu klawiszowi wyboru F2 nie jest przypisana |adna funkcja. Wciskajc  OK zatwierdzamy wszystkie aktualnie wybrane ustawienia i powracamy do poprzedniego ekranu. 9.3 Lampa bByskowa aparatu fotograficznego: To ustawienie sterujetrybem dziaBania lampy bByskowej aparatu. Dostpne mo|liwo[ci to: zawsze wBczona; wyBczona; auto. patrz Ilustracja 12. Ilustracja 12 9.4 Zmienianie formatu prezentacji: Ustawienie to okre[la format oryginalnego tekstu, który jest fotografowany. Mo|liwe ustawienia to: Ksi|ki, ArtykuBy i Etykiety; Rachunki i Notatki. Patrz Ilustracja 13. Ilustracja 13 Wybierz ustawienie  Ksi|ki, artykuBy i notatki , je[li odczytywany bdzie tekst w szpaltach, o zBo|onym formacie czy taki, gdzie tekst mo|e by wydrukowany na zakrzywionej powierzchni, np., na zakrzywionych cz[ciach strony w pobli|u grzbietu ksi|ki. Wybierz ustawienie  Rachunki i notatki , gdy fotografowany tekst bdzie wydrukowany tak, |e odczytywany bdzie liniowo od lewej do prawej od góry w dóB. 9.5 Modyfikacja automatycznego zapisywania plików: Jest to ustawienie, które odpowiada za ewentualne automatyczne zapisywanie obrazów i plików tekstowych. Dostpne ustawienia to: tylko dokumenty; obrazy i dokumenty; brak. Patrz Ilustracja 14. Ilustracja 14 9.6 Automatyczne wyj[cie z programu: Jest to ustawienie odpowiadajce za to czy program ma by automatycznie zamykany i ewentualnie po jakim okresie nie korzystania zeD ma to nastpowa. Dostpne ustawienia to: nigdy; 1 minut; 3 minut; 5 minut; 10 minut; 15 minut. Patrz Ilustracja 15. Ilustracja 15 9.7 Jzyk tekstu: W naszym Mobilektorze mo|e by zainstalowany jeden lub wicej jzy<ków. Jeden z nich jest jzykiem u|ytkownika, którego nie da si w Mobilektorze zmienia, mo|na jednak zmienia jzyk tekstu. Jzyk u|ytkownika to jzyk, w którym system wypowiada komunikaty (np. "sBaba bateria"), odpowiada na polecenia itp. Sugerujemy zakupienie programu Reader z obsBug w jzyku ojczystym u|ytkownika lub innym dostpnym jzyku, który jest dla u|ytkownika dobrze zrozumiaBy. Aby zmieni jzyk u|ytkownika, nale|y skontaktowa si ze sprzedawc. Z kolei jzyk tekstu to jzyk, w jakim sporzdzony jest tekst, który chcemy sfotografowa. Aby rozpoznawa tekst, sporzdzony w jzyku, który nie jest naszym jzykiem u|ytkownika, musimy zmieni ustawienie jzyka tekstu w programie. Dostpnymi ustawieniami s tu jzyki, jakie mamy zainstalowany, w tym tak|e jzyk u|ytkownika (patrz Ilustracja 16). Jzykiem tekstu mo|e tak|e by dowolny jzyk, dodany wraz z pakietem dodatkowym, co zostaBo omówione w Rozdziale 10. Ilustracja 16 9.8 Szybko[: Jest to ustawienie sterujce szybko[ci, z jak Mobilektor odczytuje tekst. Dostpne s warto[ci w zakresie od 10 procent do 100 procent (patrz Ilustracja 17). Ilustracja 17 9.9 GBosy: Dla ka|dego jzyka do dyspozycji jest jeden lub kilka gBosów. Mo|na ustawi okre[lony gBos dla odczytu dokumentów i dla komunikatów programu. Mo|e to by ten sam gBos. Je[li napotkamy problemy z pamici przy wBczonej opcji tBumaczenie, zapoznajmy si z punktem 9.13. Nale|y wówczas ustawi ten sam gBos odczytu i gBos komunikatów. 9.9.1 GBos odczytu: Jest to ustawienie decydujce o tym, jaki gBos bdzie wykorzystany do odczytu dokumentów. Dostpnymi ustawieniami s tu zainstalowane gBosy dla poszczególnych jzyków tekstu (patrz Ilustracja 18). Gdy wBczona jest opcja tBumaczenia, gBosem odczytu jest zawsze gBos jzyka u|ytkownika. Ilustracja 18 9.9.2 GBos komunikatów: Jest to ustawienie, decydujce o tym, jaki gBos program wykorzysta do reagowania na wciskane klawisze i podawania informacji o stanie programu, np.,  Zasilanie zewntrzne odBczone . Dostpnymi ustawieniami s tu zainstalowane gBosy jzyka u|ytkownika (patrz Ilustracja 19). Ilustracja 19 9.10 GBo[no[: Jest to ustawienie odpowiadajce za poziom gBo[no[ci mowy programu. Dostpne warto[ci to 10 do 100 procent (patrz Ilustracja 20). Mo|na te| skorzysta do regulacji tego parametru z klawiszy gBo[no[ci telefonu. Ilustracja 20 9.11 Paginacja dokumentu: Jest to ustawienie decydujce o tym, w jaki sposób tekst rozpoznany na fotografiach zostanie zapisany w postaci dokumentu. Dostpne ustawienia to: Pojedyncza strona; Wiele stron. Patrz Ilustracja 21. Ilustracja 21 Ustawienie  Pojedyncza strona wybieramy wówczas, je[li chcemy, by caBo[ zawartego na fotografii tekstu zawarta byBa w pojedynczym dokumencie. Ustawienie  Wiele stron wybieramy wówczas, je[li chcemy, aby w jednym dokumencie znalazB si tekst z wicej ni| jednej fotografii, a tekst ka|dego zdjcia stanowiBodrbn stron. Je[li wybrane zostanie ustawienie  Wiele stron , ka|de wykonane zdjcie dodaje kolejn stron tekstu do tego samego dokumentu. Po wykonaniu ostatniego zdjcia dla danego dokumentu nale|y powróci na ekran fotografowania i z menu Opcji wybra pozycj  Nowy dokument (patrz punkt 4.2). Aby porusza si po gotowym wielostronicowym dokumencie i odczytywa dowolne jego stronice, posBugujemy si klawiszami strzaBek tak samo, jak w przypadku dokumentu jednostronicowego. Nie ma konieczno[ci odczytania caBo[ci tekstu z wykonanego zdjcia przed przej[ciem do wykonania kolejnej fotografii wielostronicowego dokumentu, jednak zanim powrócijmy na ekran wykonywania fotografii musimy zaczeka, a| zakoDczy si przetwarzanie poprzedniego zdjcia, w przeciwnym razie przetwarzanie zostanie anulowane i jedynie cz[ tekstu z ostatnio wykonanej fotografii zostanie zapisana w dokumencie. Z tego powodu program zapyta czy faktycznie chcemy anulowa przetwarzanie, gdy próbujemy powróci na ekran fotografowania, wybierajc komend  Wstecz zanim przetwarzanie zostanie zakoDczone. 9.12 Poruszanie si po tek[cie: Jest to ustawienie odpowiadajce za jednostk, o jak przemieszczamy si w tek[cie. Do dyspozycji mamy: Znakami; Wyrazami; Zdaniami. Patrz Ilustracja 22. Wciskanie strzaBki w prawo lub w lewo bdzie skutkowaBo skokiem w tek[cie wstecz lub do przodu o wybran wielko[ kroku. Ilustracja 22 9.13 TBumaczenie: Jest to ustawienie decydujce o tym czy rozpoznany na fotografii tekst zostanie przetBumaczony. Dostpne ustawienia, to: WyBczone; WBczone. Patrz Ilustracja 23. Ilustracja 23 Je[li tBumaczenie jest wyBczone, rozpoznany tekst zostaje wy[wietlony i odczytany w jzyku tekstu. Je[li tBumaczenie jest wBczone, rozpoznany tekst zostaje wy[wietlony i odczytany w jzyku u|ytkownika. Kwesti t szczegóBowo omawia punkt 5.3. 9.14 Wy[wietlanie tekstu: Jest to ustawienie, odpowiadajce za rozmiar tekstu na ekranie nawigacji w tek[cie. Dostpne ustawienia to: MaBy; Zredni; Du|y. Patrz Ilustracja 24. Ilustracja 24 9.15 Orientacja ekranu i klawiszy strzaBek: Jest to ustawienie, które odpowiada za orientacj wy[wietlacza. Dostpne ustawienia, to: Pionowa; Pozioma; automatyczna. Patrz Ilustracja 25. Korzy[ci z wyboru orientacji poziomej jest fakt, |e zwiksza si dBugo[ linijki tekstu wy[wietlanego na ekranie. Je[li zmienimy ustawienie z orientacji pionowej na poziom w taki sposób, |e ekran znajdzie si po lewej a klawisze kierunkowe po prawej stronie, strzaBka w lewo zmienia jednocze[nie sw funkcj na strzaBk w dóB, strzaBki w gór i w dóB zmieniaj si w strzaBki w lewo i w prawo, natomiast strzaBka w prawo zmienia si w strzaBk w gór. Gdy ustawienie zostanie zmienione z poziomego na pionowe, nastpuje odwrócenie tej sytuacji. Mobilektor nale|y zawsze obraca do nowego poBo|enia od razu, aby mo|na byBo korzysta ze strzaBek tak, jak to jest w zamierzeniu. Uwaga: W odniesieniu do telefonu Nokia 6220, ustawienie  Auto zawsze zachowuje pionowe ustawienie, poniewa| telefon nie posiada akcelerometru. W ten sposób mog zachowywa si tak|e inne telefony. Nale|y si c do tego upewni, zapoznajc si z zaBcznikiem, omawiajcym dany telefon. Je[li wybrane jest ustawienie  Auto , zmiana orientacji nastpuje po wykonaniu nastpujcej sekwencji ruchów. Najpierw nale|y trzyma telefon Mobilektora równolegle do stoBu czy biurka, obruci go w lewo o 90 stopni w taki sposób, by ekran znalazB si po lewej, a klawisze po prawej stronie. Nastpnie Bagodnym pBynnym ruchem nale|y przechyli Mobilektor i utrzymywa go prostopadle do pBaszczyzny czytania do chwili, gdy zmieni si orientacja ekranu. Zmiana pojawi si na ekranie, gdy nastpi obrócenie obrazu. Program wypowiada tak|e sBowny komunikat, potwierdzajcy zmian orientacji klawiszy strzaBek. W razie potrzeby procedur ruchów telefonu nale|y powtarza do momentu, a| orientacja faktycznie si zmieni. Aby zapobiec niepo|danym zmianom orientacji, spowodowanym poruszaniem telefonu Mobilektora, mo|na wybra na staBe ustawienie  Pionowo lub  Poziomo . Ilustracja 25 9.16 Tryb dziaBania (kReader Mobile): Jest to ustawienie, które odpowiada za to czy elementy widoczne interfejsu u|ytkownika maj jednocze[nie by wypowiadane gBosem syntetycznym. Dostpne ustawienia, to: Mowa i wy[wietlanie; Tylko wy[wietlanie. Patrz Ilustracja 26. Ilustracja 26 Wybieramy ustawienie  Mowa i wy[wietlanie , je[li chcemy, by okna dialogowe, pozycje menu i inne elementy, widoczne na ekranie, byBy równocze[nie wypowiadane gBosem syntetycznym. Je[li chcemy, aby komunikaty byBy wyBcznie wy[wietlane, wybieramy ustawienie  Tylko wy[wietlanie . CZZ 10. AKTYWACJA PAKIETU DODATKOWEGO. Program Reader posiada dodatkowe funkcje, takie jak dodatkowe jzyki, które mo|na dodawa do istniejcej instalacji. Funkcjonalno[ taka dostarczana jest w postaci pakietów dodatkowych. Instalacj pakietu dodatkowego mo|na przeprowadzi samemu lub mo|e j - na |yczenie u|ytkownika - przeprowadzi sprzedawca. Aby samodzielnie zainstalowa pakiet dodatkowy nale|y przej[na stron Download witryny www.knfbreader.eu i postpowa zgodnie z instrukcjami tam zawartymi. Pakiet taki mo|na aktywowa, wykonujc wskazane tam kroki i nastpnie u|ytkowa w swoim Mobilektorze. Nale|y na stronie internetowej przej[ do Bcza  My Reader ; nastpnie  Manage my licenses (zarzdzanie licencjami). W programie Reader, nale|y przej[ na ekran aktywacji licencji. Instrukcja instalacji omawia proces aktywacji oprogramowania Reader, zarówno w odniesieniu do instalowania oprogramowania w nowym telefonie jak i do aktualizacji oprogramowania do nowszej wersji. Opis ten jest podobny do procesu, który tu omawiamy. 10.1 Wymagania wstpne: Aby mo|liwe byBo dokonanie aktywacji pakietu dodatkowego, niezbdne s: Telefon z zainstalowanym i aktywowanym pakietem Reader. Komputer z dostpem do Internetu dla celów aktywacji oprogramowanie Reader. Mo|na te| zamiast tego skorzysta z pomocy sprzedawcy. Dostarczony wraz z telefonem kabel USB do podBczenia telefonu do komputera. Numer seryjny - je[li wBa[nie nabyli[my pakiet dodatkowy, korzystamy z numeru seryjnego, dostarczonego wraz z nim - nasz oryginalny numer seryjny pakietu Mobile Reader mo|e równie| pozwala na korzystanie z dodatkowych rozszerzeD; mo|na si co do tego upewni u sprzedawcy. Numer seryjny oprogramowania Mobile Reader jest wydrukowany z boku pudeBka, a po przeciwnej stronie opakowania znajduje si tak|e numer seryjny, wytBoczony w brajlu. Je[li uprzednio dokonywali[my ju| rejestracji na stronie www.knfbreader.eu, mo|emy tak|e tam znalez swój numer seryjny. Je[li nie posiadamy numeru seryjnego, powinni[my skontaktowa si ze sprzedawc. 10.2 Instalacja oprogramowania dodatkowego: Nale|y poBczy telefon z komputerem - warto w tym celu zapozna si z dziaBem Ustawianie telefonu dla komunikacji z komputerem w instrukcji instalacji. Gdy komputer poBczony jest z aparatem Mobilektora przy pomocy dostarczonego wraz z telefonem kabla USB i oprogramowania komunikacyjnego Nokia PC-Suite, nale|y rozpocz instalacj dodatkowego oprogramowania, wskazujc nazw programu instalacyjnego, dostarczonego w [cignitym pakiecie i wciskajc Enter. Nastpnie ponownie wciskamy Enter, potwierdzajc, |e chcemy zainstalowa oprogramowanie. od tego momentu instalacja przebiega automatycznie, jedynie od czasu do czasu bd na ekranie telefonu pojawiaBy si komunikaty, wymagajce wciskania lewego klawisza wyboru (F1) w celu potwierdzenia. Instalacja oprogramowania jest zakoDczona, gdy telefon potwierdzi ten fakt i powróci do gBównego ekranu. Teraz uruchamiany program Reader. Na gBównym ekranie wybieramy  Aktywacje licencji . 10.3 Klawisze wyboru: Lewy klawisz wyboru (F1) to  Opcje , natomiast prawy klawisz wyboru (F2) to  Wstecz . Wciskajc lewy klawisz wyboru wy[wietlamy menu, wyszczególniajce dostpne komendy. Wciskajc prawy klawisz wyboru powracamy do poprzedniego ekranu. 10.4 Dostpne komendy: Menu komend ekranu aktywacji licencji zawiera nastpujce opcje: Dodatkowe jzyki : Klawisz 5 - Aktywacja dodatkowych jzyków Ekran gBówny : Klawisz * - Powrót na ekran gBówny programu Patrz Ilustracja 27. Ilustracja 27 10.5 Proces licencjonowania: Wybranie opcji  Dodatkowe jzyki inicjuje proces aktywacji. Pierwszy ekran informuje u|ytkownika, |e trzeba bdzie wykona kilka kroków (patrz Ilustracja 28). Mo|liwe jest wci[nicie  Dalej , aby kontynuowa lub  Anuluj , aby opu[ci ten proces. Ilustracja 28 Kolejny ekran informuje, |e nale|y wprowadzi kod aktywacyjny pakietu dodatkowego (patrz Ilustracja 29). Je[li mamy swój numer licencji, mo|emy skorzysta z linku aktywacji www.knfbreader.eu, gdzie zanjdziemy Bcze  Myreader , a tu z kolei Bcze  Manage my licenses (zarzdzaj moimi licencjami), gdzie mo|emy wprowadzi w polu u doBu strony kod pakietu dodatkowego. Mo|emy te| otrzyma kod aktywacyjny od swojego sprzedawcy. Zwracamy uwag, |e kody aktywacyjne s wa|ne przez bardzo krótki czas. Ilustracja 29 Na kolejnym ekranie wy[wietlana jest pro[ba o ponowne wprowadzenie kodu, je[li wprowadzony pierwotnie kod jest nieprawidBowy (patrz Ilustracja 30). Je[li wci[niemy OK, przejdziemy na ekran, na którym mo|emy ponownie wprowadzi kod. Ilustracja 30 Je[li kod jest prawidBowy, otrzymujemy informacj, |e aktywacja powiodBa si (patrz Ilustracja 31). Wciskajc OK opu[cimy teraz proces aktywacji. Ilustracja 31 Od tej pory nasz Mobilektor mo|e korzysta z dodatkowych funkcji, zawartych w pakiecie dodatkowym, który wBa[nie aktywowali[my. Je[li instalowali[my dodatkowe jzyki, mo|emy upewni si, |e |dane jzyki faktycznie zostaBy zainstalowane, przechodzc do menu ustawieD jzyka tekstu (patrz Punkt 9.7). Znajdziemy tu wy[wietlone wszystkie jzyki, jakie zostaBy zainstalowane poza uprzednio zainstalowanym jzykiem u|ytkownika. CZZ 11. EKSPLORATOR DOKUMENTACJI. Ekran Eksploratora Dokumentacji, dostpny z poziomu opcji Pomoc na Ekranie GBównym programu, wy[wietla poszczególne rozdziaBy dokumentacji online. Ekran ten jest podobny do ekranu Eksploratora Plików, jednak nie poruszamy si tu po katalogach, lecz jedynie przegldamy poszczególne rozdziaBy niniejszej Instrukcji ObsBugi. StrzaBkami w gór i w dóB przemieszczamy si po li[cie, gdy za[ |dany rozdziaB zostanie pod[wietlony, strzaBka w prawo lub Enter pozwalaj otworzy dany plik na Ekranie Nawigacji w Pliku i odczytywa go. Oprócz Instrukcji programu, na ka|dym ekranie dostpna jest pomoc. Zawsze, gdy lewy klawisz wyboru (F1) ma etykietk  Opcje , mo|na go wcisn, aby wy[wietli Menu i przemieszcza si pomidzy jego poszczególnymi pozycjami, sBuchajc kolejnych komend i informacji o ich skrótach klawiszowych. W przypadku programu KNFB Reader Mobile, mo|na wcisn i dBu|ej przytrzyma lewy bdz prawy klawisz wyboru, aby usBysze, jaka jest w danej sytuacji jego funkcja. 11.1 Klawisze wyboru: Lewy klawisz wyboru (F1) to  Opcje , prawy klawisz wyboru (F2), to  Wstecz . Wciskajc lewy klawisz wyboru wy[wietlamy menu, wyszczególniajce dostpne komendy. Wciskajc prawy klawisz wyboru powracamy do poprzedniego ekranu. 11.2 Dostpne komendy: Ilustracja 32 prezentuje menu Opcji Ekranu Eksploratora Dokumentacji. Ilustracja 32 Poni|ej przedstawione s poszczególne komendy wraz z odpowiadajcymi im klawiszami skrótów. Otwórz : Klawisz 2 - Otwarcie wskazanego pliku Ekran GBówny : Klawisz * - Powrót na Ekran GBówny programu CZZ 12. KONSERWACJA MOBILEKTORA I UAKTUALNIANIE OPROGRAMOWANIA. 12.1. Lampa bByskowa i obiektyw aparatu: Zdecydowanie podkre[lamy konieczno[ utrzymywania stale czysto[ci lampy bByskowej i obiektywu aparatu fotograficznego oraz czstego usuwania pozostawionych [ladów palców. PrzesBona obiektywu powinna pozostawa zawsze w poBo|eniu otwartym.Wykonujc zdjcia powierzchni bByszczcych lub póBmatowych nale|y zwa|a, by lampa bByskowa byBa wyBczona, w przeciwnym razie odbicia, bdce wynikiem silnego odbBysku, spowoduj pogorszenie jako[ci uzyskanego obrazu. W sytuacji, gdy lampa bByskowa jest wyBczona, nale|y zwa|a, by w pomieszczeniu wBczone byBo umiarkowane lub jasne o[wietlenie. Alternatyw jest posiadanie zainstalowanych filtrów, specjalnie zaprojektowanych tak, |e przesBaniaj lamp bByskow i obiektyw aparatu. Filtry te, zwane polaryzatorami, usuwaj odblaski od bByszczcych powierzchni, poprawiajc jako[ uzyskanych obrazów, pod warunkiem, |e s prawidBowo zainstalowane oraz |e dbamy o to, by pozostawaBy wBa[ciwie ustawione. Aby pozyska polaryzatory i pomoc w ich wBa[ciwej instalacji, prosimy o kontakt ze sprzedawcó bdz wsparciem technicznym pod adresem e-mail pomoc@knfb-reader.pl albo support@sensotec.be (kontakt z tym ostatnim adresem w j. angielskim). Prosimy o podanie informacji, jakiego u|ywamy modelu telefonu w celu uzyskania wBa[ciwych polaryzatorów i instrukcji ich instalacji.Je[li mamy zainstalowane polaryzatory, musimy pamita o konieczno[ci regularnego przecierania ich such, mikk [ciereczk. Nale|y robi to nawet kilka razy dziennie, w zale|no[ci od tego, jak czsto korzystamy z telefonu. Nale|y tak|e podczas czyszczenia sprawdza czy oba polaryzatory pozostaj na miejscu i czy nie zostaBy przypadkowo przesunite. NieprawidBowe ustawienie polaryzatorów powoduje pogorszenie rezultatów fotografowania, poniewa| widziany przez aparat obraz jest rozmazany. 12.2 Ochronne etui telefonu: Oprogramowanie Reader jest sprzedawane wraz z ochronnym etui do telefonu, które uBatwia utrzymanie filtrów polaryzacyjnych w czysto[ci i odpowiedniej pozycji. Je[li telefon nie ma etui ochronnego, nale|y skontaktowa si ze sprzedawc. Etui osBania przyciski, ale nie blokuje dostpu do nich ani nie utrudnia korzystania z telefonu. CZZ 13. OGRANICZONA GWARANCJA. Oprogramowanie Mobile Reader jest objte ograniczon gwarancj, której warunki zostaBy wyszczególnione w umowie licencyjnej. Gwarancja ta nie obejmuje |adnych funkcji innych ni| funkcje produktu Mobile Reader, zakupionego u autoryzowanego przedstawiciela firmy K-NFB Reading Technology. Aby uzyska pomoc techniczn lub obsBug gwarancyjn, nale|y skontaktowa si ze sprzedawc lub firm Sensotec. ObsBuga poczt elektroniczn: support@sensotec.be lub pomoc@knfb-reader.pl Telefoniczna pomoc techniczna Sensotec pod bezpBatnym numerem +32 50 40 47 47 lub pod numerem 501 39-55-39 lub +41 341-70-02 w Polsce Zapraszamy na nasz stron internetow: www.knfbReader.eu oraz www.knfb-reader.pl ZaBcznik A. INSTRUKCJA DLA TELEFONU NOKIA N82. Umiejscowienie klawiszy: Poni|sza tabela prezentuje rozkBad klawiszy telefonu Nokia N82, do których odwoBuje si niniejsza Instrukcja. Klawiatura numeryczna -*, klawisz -#, Klawisz -0, & , klawisz -9 : Jeden z dwunastu wyczuwalnych dotykiem klawiszy numerycznej klawiatury telefonu, umiejscowionych na przednim panelu telefonu. S one tak|e wykorzystywane do wybierania numerów telefonicznych. 5-funkcyjny klawisz przewijania : Kwadracik o czterech wyczuwalnych dotykiem krawdziach i wklsBym, mniejszym kwadraciku w [rodku, umiejscowiony ponad klawiszem -2 klawiatury numerycznej na przednim panelu telefonu W gór, w dóB, w lewo, w prawo : Wyczuwalne dotykiem krawdzie 5-funkcyjnego klawisza przewijania - górna, dolna, lewa i prawa, okre[lane te| terminem klawiszy strzaBek Enter : Wewntrzny, zagBbiony kwadracik 5-funkcyjnego klawisza przewijania, otoczony czterema krawdziami klawiszy kierunkowych Lewy klawisz wyboru (F1) : Górna cz[ pBaskiego, kwadratowego klawisza na lewo od 5-funkcyjnego klawisza przewijania Prawy klawisz wyboru (F2) : Górna cz[ pBaskiego, kwadratowego klawisza na prawo od 5-funkcyjnego klawisza przewijania Przycisk wyBcznika : Przycisk na [rodku górnej [cianki telefonu ponad ekranem. Aby wyBczy lub wBczy telefon, nale|y wcisn ten klawisz i przytrzyma go przez ok. 2 sekundy Klawisz Wy[lij : Klawisz na zakrzywionej, zewntrznej krawdzi telefonu na lewo od lewego klawisza wyboru Klawisz ZakoDcz : Klawisz na zakrzywionej krawdzi telefonu na prawo od prawego klawisza wyboru. SBu|y do opuszczania programu Reader Klawisz Menu : Klawisz w dolnej cz[ci pBaskiego, kwadratowego klawisza na lewo od 5-funkcyjnego klawisza przewijania WyBcznik aparatu fotograficznego : PrzeBcznik, zlokalizowany tu| nad obiektywem aparatu na tylnej [ciance telefonu. Aby mo|na byBo zrobi zdjcie, osBona obiektywu musi by odsunita. Suwak swobodnie przeBcza si z poBo|enia zamknitego do otwartego Klawisze regulacji gBo[no[ci : Klawisze u góry na prawej [ciance telefonu Konfiguracja: Je[li zakupili[my telefon z zainstalowanym oprogramowaniem Reader, powinien on by ju| wBa[ciwie skonfigurowany przez sprzedawc i nie ma potrzeby wykonywania samemu |adnego z poni|szych kroków. W przypadku nie zainstalowanego telefonu, nale|y wykona nastpujce czynno[ci: Instalujemy bateri zgodnie z Podrcznikiem U|ytkownika telefonu Nokia. WBczamy zasilanie. Zgodnie z wy[wietlanymi w telefonie wskazówkami, ustawiamy czas, dat i stref czasow. Ustawienia te musz by wykonane precyzyjnie, z dokBadno[ci do kilku minut. Wciskamy klawisz Menu. Wybieramy Narzdzia. Wybieramy Ustawienia. Wybieramy Ogólne. Wybieramy Data i Czas. Ustawiamy czas, stref czasow i dat. Zalecane jest wykonanie nastpujcych dodatkowych kroków: WyBczenie automatycznej blokady klawiatury. Klawiatura nie blokuje si w trakcie korzystania z programu Reader, ale telefon N82 domy[lnie blokuje klawiatur po 30 sekundach. Nie ma |adnej sygnalizacji dzwikowej, informujcej, |e klawiatura jest zablokowana, chyba, |e zainstalowane w telefonie jest oprogramowanie odczytu ekranu. W celu wyBczenia automatycznej blokady klawiatury: Wciskamy klawisz Menu. Wybieramy Narzdzia. Wybieramy Ustawienia. Wybieramy Ogólne. Wybieramy Zabezpieczenia. Wybieramy Telefon i karta SIM. Przestawiamy Czas do autoblokady klawiatury na  |aden . Ustawiamy wy[wietlacz na maksymalny czas do wygaszacza. W tym celu: Wciskamy klawisz Menu. Wybieramy Narzdzia. Wybieramy Ustawienia. Wybieramy Ogólne. Wybieramy Personalizacja. Wybieramy Wy[wietlacz. Ustawiamy Czas zwBoki wygaszacza na czas maksymalny. Ustawiamy Czas Pod[wietlenia na czas maksymalny. Uruchamianie Mobilektora Je[li nie mamy ustawionego skrótu klawiszowego uruchamniania programu Reader, mo|emy go po prostu uruchamia z poziomu gBównego ekranu telefonu w nastpujcy sposób. Wciskamy Menu. Wybieramy Aplikacje. Wciskamy Enter. Wybieramy Reader. Wciskamy Enter. ZaBcznik B. INSTRUKCJA DLA TELEFONU NOKIA 6220. Umiejscowienie klawiszy: Poni|sza tabela prezentuje rozkBad klawiszy telefonu Nokia 6220, do których odwoBuje si niniejsza Instrukcja. Klawisz -#, klawisz -0, Klawisz -1, & , klawisz -9 : Jeden z dwunastu klawiszy na klawiaturze numerycznej telefonu, znajdujcych si na przednim panelu aparatu. Klawisze te s tak|e wykorzystywane do wybierania numerów telefonów. Klawisz 5 na klawiaturze numerycznej opatrzony jest niewielkimi, wyczuwalnymi dotykiem wypukBo[ciami na lewym i prawym koDcu 5-funkcyjny klawisz przewijania : Kwadratowa ramka o czterech wyczuwalnych dotykiem krawdziach i zagBbionym, mniejszym kwadraciku w [rodku, umiejscowiony powy|ej klawisza -2 na przednim panelu telefonu W gór, w lewo, w prawo w dóB : Wyczuwalne dotykiem krawdzie 5-funkcyjnego klawisza przewijania - górna, dolna, lewa i prawa, okre[lane tak|e terminem klawiszy strzaBek Enter : ZagBbiony mniejszy kwadracik wewntrz 5-funkcyjnego klawisza przewijania, otoczony czterema krawdziami klawiszy kierunkowych Lewy klawisz wyboru (F1) : Klawisz powy|ej i nalewo od 5-funkcyjnego klawisza przewijania, oznaczony niebiesk poziom kresk, umieszczony tu| poni|ej lewego dolnego rogu ekranu na przednim panelu telefonu Prawy klawisz wyboru (F2) : Klawisz powy|ej i na prawo od 5-funkcyjnego klawisza przewijania, oznaczony niebiesk poziom kresk, zlokalizowany tu| poni|ej prawego dolnego rogu ekranu na przednim panelu telefonu Przycisk wyBcznika : Klawisz na [rodku górnej [cianki telefonu ponad ekranem. Aby wyBczy lub wBczy telefon, nale|y go wcisn i przytrzyma przez ok. 2 sekundy Klawisz Wy[lij : Klawisz umiejscowiony tu| nad klawiszem -1 klawiatury numerycznej, oznaczony zielon ikonk Klawisz ZakoDcz : Klawisz tu| nad klawiszem -3 na klawiaturze numerycznej, oznaczony czerwon ikonk. Mo|na go wcisn, aby opu[ci program Reader Klawisz Menu : Klawisz umiejscowiony na wskim przedBu|eniu z lewej strony 5-funkcyjnego klawisza przewijania. Jest on zlokalizowany pomidzy lewym klawiszem wyboru a klawiszem Wy[lij Klawisz UsuD : Klawisz umiejscowiony na wskim przedBu|eniu z prawej strony 5-funkcyjnego klawisza przewijania. Jest on zlokalizowany pomidzy prawym klawiszem wyboru a klawiszem ZakoDcz PrzeBcznik aparatu fotograficznego : PrzeBcznik, zlokalizowany bezpo[rednio na lewo od obiektywu aparatu na tylnej [ciance telefonu. Aby mo|na byBo zrobi zdjcie, osBona musi by odsunita. przeBcznik swobodnie przesuwa si z poBo|enia zamknitego do otwartego. W tym celu popychamy go ku doBowi telefonu Klawisze regulacji gBo[no[ci : Klawiszeu góry po prawej stronie na prawej [ciance telefonu Uwagi odno[nie instalacji oprogramowania Mobile Reader Je[li instalujemy oprogramowanie w telefonie Nokia 6220 Classic, mo|emy w trakcie instalacji zaobserwowa nastpujcy komunikat: Aplikacja niekompatybilna z telefonem. Kontynuowa mimo to? Ostrze|enie to pojawia si przez pomyBk. Nale|y wybra  Tak , a instalacja bdzie kontynuowana. Konfiguracja: Je[li zakupili[my telefon z zainstalowanym oprogramowaniem Reader, urzdzenie powinno ju| by skonfigurowane przez sprzedawc i nie ma potrzeby przeprowadzania |adnego z poni|szych kroków. W przypadku nie zainstalowanego telefonu, nale|y wykona nastpujce czynno[ci: Zainstalowa bateri zgodnie z Instrukcj telefonu Nokia. WBczy zasilanie telefonu. Zgodnie ze wskazówkami na ekranie telefonu ustawi dat, czas i stref czasow. ustawienia te musz zosta dokonane precyzyjnie, z dokBadno[ci do kilku minut. Aby zmieni ju| ustawion dat, czas i stref czasow, nale|y: Wcisn klawisz Menu. Wybra office. Wybra zegar. Wcisn lewy klawisz wyboru -  Opcje . Wybra Ustawienia. Wybra Czas. Wcisn Enter, aby zmieni czas. Przy pomocy klawiatury numerycznej telefonu wprowadzi poprawny czas. Zatwierdzi ustawienie klawiszem OK (lewym klawiszem wyboru). Powtórzy cztery ostatnie kroki w odniesieniu do daty. Wybra stref czasow. Wcisn Enter, aby zmieni stref czasow. Wybra kraj. W razie konieczno[ci wciska strzaBk w gór lub w dóB w celu wybrania wBa[ciwego miasta. Zalecane jest wykonanie nastpujcych czynno[ci dodatkowych: WyBczenie automatycznej blokady klawiatury telefonu. Klawiatura nie blokuje si w trakcie pracy programu Mobile Reader, ale zalecamy wyBczenie automatycznej blokady klawiatury telefonu, gdy| nie ma |adnej sygnalizacji dzwikowej wskazujcej, |e klawiatura jest zablokowana, chyba, |e w telefonie zainstalowane jest oprogramowanie odczytu ekranu. Klawiatur mo|na zawsze zablokowa rcznie, wciskajc kolejno lewy klawisz wyboru i gwiazdk. Aby wyBczy blokad klawiatury, nale|y: Wcisn klawisz Menu. Wybra Ustawienia. Wybra Telefon. Wybra Ogólne. Wybra Zabezpieczenia. Wybra Telefon i karta SIM. Wybra Czas do autoblokady klawiatury. Wybra  |aden . Ustawienie wy[wietlacza na maksymalny czas do wBczenia si wygaszacza: Wcisn klawisz Menu. Wybra Ustawienia. Wybra Telefon. Wybra Ogólne. Wybra Personalizacja. Wybra Wy[wietlacz. Wybra Wygaszacz Ekranu. Ustawi Czas do wBczenia wygaszacza na czas maksymalny. Uruchamianie programu Mobile Reader Je[li nie mamy zaprogramowanego skrótu klawiszowego dla uruchamiania programu Mobile Reader, mo|emy zawsze uruchomi program z poziomu Ekranu GBównego telefonu w nastpujcy sposób: Wcisn Menu. Wybra Aplikacje. Wcisn Enter. Wybra WBasne. Wcisn Enter. Wybra Reader. Wcisn Enter. ZaBcznik C. INSTRUKCJA DLA TELEFONU NOKIA N86. Umiejscowienie klawiszy: Poni|sza tabela omawia umiejscowienie klawiszy telefonu Nokia N86, do których odnosimy si w niniejszym podrczniku. Klawisze * (gwiazdka), # (Hash), Klawisze 1 do 9 : Przedni panel telefonu Nokia N86 wysuwa si w gór, odkrywajc standardow klawiatur numeryczn telefonu. Poni|ej klawisza 5 a powy|ej klawisza 8, znajduje si wyczuwalny wystp Piciofunkcyjny klawisz przewijania : Kwadratowy przycisk o wyczuwalnych krawdziach i zagBbionym kwadratowym klawiszu w [rodku pomidzy tymi krawdziami, zlokalizowany u doBu po [rodku panelu przedniego telefonu. Je[li spod panelu przedniego wysunita jest klawiatura numeryczna, piciofunkcyjny klawisz przewijania znajduje si tu| nad klawiszem 2 na klawiaturze numerycznej telefonu. W gór, w lewo, w prawo w dóB : WypukBe krawdzie piciofunkcyjnego klawisza przewijania  strzaBka w gór, w dóB, w lewo i w prawo. Enter : Zlokalizowany wewntrz kwadratu piciofunkcyjnego klawisza przewijania, zagBbiony kwadratowy klawisz. Lewy klawisz wyboru, klawisz funkcyjny F1 : Klawisz u góry na lewo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, wypukBy w stosunku do panelu przedniego telefonu i uksztaBtowany w formie krótkiej linii poziomej. Prawy klawisz wyboru, klawisz funkcyjny F2 : Klawisz u góry na prawo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, wypukBy w stosunku do panelu przedniego telefonu i uksztaBtowany w formie krótkiej linii poziomej. Klawisz wyBcznika : Klawisz, zlokalizowany po lewej stronie górnej krawdzi telefonu ponad wy[wietlaczem. Aby wBczy lub wyBczy telefon, nale|y ten klawisz wcisn i przytrzyma przez ok. 2 sekundy. Je[li klawiatura numeryczna jest wysunita w dóB spod przedniego panelu telefonu, klawisz wyBcznika znajduje si z tyBu za panelem przednim telefonu na schowanej krawdzi po lewej stronie. Klawisz Wy[lij : Klawisz w ksztaBcie krótkiej linii pionowej, zlokalizowany bezpo[rednio na lewo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, wyczuwalnie wypukBy w stosunku do przedniego panelu telefonu. Klawisz Wy[lij jest zielony. Klawisz ZakoDcz : Klawisz w ksztaBcie krótkiej linii pionowej, zlokalizowany bezpo[rednio na prawo od piciofunkcyjnego klawisza przewijania, wyczuwalnie wypukBy w stosunku do przedniego panelu telefonu. Klawisz Wy[lij jest czerwony. Klawisz Menu : Klawisz na lewo i w dóB od piciofunkcyjnego klawisza przewijania. Je[li klawiatura numeryczna telefonu jest wysunita w dóB spod przedniego panelu, klawisz Menu zlokalizoway jest bezpo[rednio ponad klawiszem 1. Klawisz Menu jest wypukBy w stosunku do panelu przedniego i ma ksztaBt krótkiej linii, ustawionej pod ktem 45 stopni. Klawisz Kasuj : Klawisz na prawo i w dóB od piciofunkcyjnego klawisza przewijania. Je[li klawiatura numeryczna telefonu jest wysunita w dóB spod przedniego panelu, klawisz Kasuj zlokalizoway jest bezpo[rednio ponad klawiszem 3. Klawisz Kasuj jest wypukBy w stosunku do panelu przedniego i ma ksztaBt krótkiej liniipoziomej. PrzeBcznik aparatu : PrzeBcznik, znajdujcy si z tyBu telefonu bezpo[rednio na lewo od obiektywu aparatu fotograficznego. Aby móc wykona zdjcie, przesBona obiektywu musi by otwarta. PrzesBon obiektywu mo|na bez trudu otworzy, przesuwajc przeBcznik ku prawej krawdzi telefonu. Klawisze regulacji gBo[no[ci : Klawisze w górnej cz[ci prawej krawdzi telefonu. Klawisz bli|ej górnej krawdzi aparatu zwiksza gBo[no[, klawisz bli|ej dolnej krawdzi  zmniejsza j. Konfiguracja: Je[li nabyli[my telefon z zainstalowanym oprogramowaniem Reader, to telefon jest ju| skonfigurowany przez sprzedawc i nie musimy wykonywa |adnego z poni|szych kroków. W przypadku telefonu, w którym nie zostaBa przeprowadzona instalacja, nale|y wykona nastpujce czynno[ci:Zainstalowa bateri zgodnie z Instrukcj telefonu Nokia. WBczy zasilanie telefonu. Wykonujc wy[wietlane w na ekranie telefonu instrukcje, ustawi czas, dat i stref czasow. Konieczne jest precyzyjne ustawienie tych parametrów z dokBadno[ci do kilku minut.Wcisn klawisz Menu. Wybra Aplikacje. Wybra Zegar. Wcisn lewy klawisz wyboru -  Opcje . Wybra Ustawienia. Wybra Czas i wcisn Enter, aby ewentualnie zmodyfikowa czas. Przy pomocy klawiatury numerycznej telefonu wprowadzi poprawny czas. Wcisn lewy klawisz wyboru OK w celu zatwierdzenia,Powtórzy ostatnie cztery kroki w odniesieniu do daty,Wskaza Bcze strefa czasowa,Wcisn Enter i ewentualnie zmodyfikowa stref czasow,Wybra kraj. W razie potrzeby wybra przy pomocy strzaBek w gór i/lub w dóB wBa[ciwe miasto. Zalecane jest wykonanie nastpujcych czynno[ci dodatkowych: WyBczenie automatycznej blokady klawiatury telefonu. Klawiatura nie blokuje si w trakcie pracy programu Mobile Reader, ale zalecamy wyBczenie automatycznej blokady klawiatury telefonu, gdy| nie ma |adnej sygnalizacji dzwikowej wskazujcej, |e klawiatura jest zablokowana, chyba, |e w telefonie zainstalowane jest oprogramowanie odczytu ekranu. Klawiatur mo|na zawsze zablokowa rcznie, wciskajc kolejno lewy klawisz wyboru i gwiazdk. Aby wyBczy blokad klawiatury, nale|y: Wcisn klawisz Menu. Wybra Ustawienia. Wybra Telefon. Wybra Ogólne. Wybra Zabezpieczenia. Wybra Telefon i karta SIM. Wybra Czas do autoblokady klawiatury. Wybra  |aden . Ustawienie wy[wietlacza na maksymalny czas do wBczenia si wygaszacza: Wcisn klawisz Menu. Wybra Ustawienia. Wybra Telefon. Wybra Ogólne. Wybra Personalizacja. Wybra Wy[wietlacz. Wybra Wygaszacz Ekranu. Ustawi Czas do wBczenia wygaszacza na czas maksymalny. Uruchamianie programu Mobile Reader Je[li nie mamy zaprogramowanego skrótu klawiszowego dla uruchamiania programu Mobile Reader, mo|emy zawsze uruchomi program z poziomu Ekranu GBównego telefonu w nastpujcy sposób: Wcisn Menu. Wybra Aplikacje. Wybra Reader. 60Strona 4